Phát hiện nhân xơ tử cung khi mang thai là tình huống không ít mẹ bầu gặp phải. Phần lớn trường hợp nhân xơ là lành tính và không ảnh hưởng nghiêm trọng đến thai kỳ. Tuy nhiên, sự xuất hiện của khối u trong tử cung vẫn khiến nhiều thai phụ lo lắng về nguy cơ đối với sức khỏe của mẹ và sự phát triển của thai nhi. Việc hiểu đúng bản chất nhân xơ, nhận biết sớm các dấu hiệu cần theo dõi và tuân thủ hướng dẫn chuyên môn sẽ giúp mẹ bầu chủ động kiểm soát rủi ro và an tâm hơn trong suốt quá trình mang thai.
Vì sao nhiều phụ nữ chỉ phát hiện nhân xơ tử cung khi mang thai?
Trên thực tế, không ít phụ nữ chỉ phát hiện nhân xơ tử cung khi đã mang thai, dù khối nhân xơ có thể tồn tại từ trước đó. Điều này xuất phát từ nhiều yếu tố liên quan đến đặc điểm tiến triển của nhân xơ cũng như thói quen thăm khám và theo dõi sức khỏe sinh sản. Cụ thể:
- Nhân xơ tử cung ở giai đoạn đầu thường không có triệu chứng rõ ràng: Đa số khối nhân xơ nhỏ, phát triển chậm, không gây đau bụng, không rối loạn kinh nguyệt hay ảnh hưởng sinh hoạt hằng ngày, nên dễ bị bỏ qua.
- Thói quen khám phụ khoa định kỳ trước mang thai chưa phổ biến: Nhiều phụ nữ chỉ đi khám khi có dấu hiệu bất thường, trong khi nhân xơ tử cung thường chỉ được phát hiện chính xác qua siêu âm.
- Trong thai kỳ, việc siêu âm được thực hiện thường xuyên hơn: Các lần siêu âm thai định kỳ giúp phát hiện nhân xơ tử cung, kể cả những khối nhân xơ nhỏ chưa gây biểu hiện lâm sàng.
- Sự thay đổi nội tiết khi mang thai có thể làm nhân xơ rõ hơn: Nồng độ estrogen và progesterone tăng cao có thể khiến nhân xơ phát triển hoặc gây triệu chứng như đau, căng tức bụng, từ đó dẫn đến việc được chẩn đoán.
Dấu hiệu nhận biết
Trong thai kỳ, không phải tất cả các trường hợp nhân xơ tử cung đều gây triệu chứng rõ ràng. Nhiều mẹ bầu hoàn toàn không có biểu hiện bất thường và chỉ được phát hiện nhân xơ qua siêu âm. Tuy nhiên, khi nhân xơ tăng kích thước hoặc nằm ở vị trí bất lợi, một số dấu hiệu dưới đây có thể xuất hiện và cần được theo dõi cẩn trọng:
1. Đau bụng dưới hoặc đau quặn vùng bụng
Đau bụng là triệu chứng thường gặp nhất ở mẹ bầu có nhân xơ tử cung. Cơn đau có thể âm ỉ, kéo dài hoặc đau quặn từng cơn, đôi khi khiến mẹ bầu cảm giác tương tự như đau bụng kinh. Trong một số trường hợp, cơn đau xuất hiện đột ngột và dữ dội hơn khi nhân xơ bị thoái hóa do thiếu máu nuôi, đặc biệt ở 3 tháng giữa thai kỳ (tam cá nguyệt thứ hai).
Đau bụng là triệu chứng thường gặp ở mẹ bầu có nhân xơ tử cung
2. Cảm giác đau nhức và căng tức lan rộng vùng bụng
Nhân xơ tử cung kích thước lớn có thể gây cảm giác căng tức, nặng bụng hoặc đau lan tỏa khắp vùng bụng. Triệu chứng này khác với căng bụng sinh lý do thai lớn ở chỗ cảm giác khó chịu thường kéo dài và không giảm nhiều khi nghỉ ngơi.
3. Rối loạn tiêu hóa do nhân xơ chèn ép
Khi nhân xơ phát triển, chèn ép vào ruột, mẹ bầu có thể gặp các vấn đề tiêu hóa như đầy bụng, khó tiêu hoặc táo bón kéo dài. Những biểu hiện này thường rõ hơn khi nhân xơ nằm ở mặt sau tử cung và có xu hướng nặng lên theo sự phát triển của thai kỳ.
4. Tiểu nhiều lần hoặc tiểu khó do chèn ép bàng quang
Nhân xơ tử cung, đặc biệt khi nằm ở mặt trước tử cung, có thể chèn ép bàng quang, khiến mẹ bầu có cảm giác buồn tiểu nhiều lần, tiểu gấp hoặc tiểu không hết. Triệu chứng này có thể dễ bị nhầm với tình trạng tiểu nhiều sinh lý khi mang thai, nhưng thường rõ rệt và kéo dài hơn.
Mẹ bầu bị nhân xơ tử cung có thể tiểu nhiều lần hoặc tiểu khó
5. Một số triệu chứng ít gặp khác
Trong một số trường hợp hiếm, nhân xơ tử cung có thể gây đau lưng, khó chịu ở vùng chậu hoặc cảm giác nặng nề kéo dài. Các triệu chứng này thường ở mức độ nhẹ và không phổ biến, nhưng vẫn cần được theo dõi nếu kéo dài hoặc tăng dần.
Một số trường hợp nhân xơ ở mặt trước tử cung, khi thai lớn (từ tam cá nguyệt thứ hai) thai phụ có thể sờ thấy khối ở vùng bụng, có thể ấn đau hoặc không đau.
Tìm hiểu thêm:
- Đa Nhân Xơ Tử Cung Là Gì? Triệu Chứng Và Hướng Điều Trị
- Nhân Xơ Tử Cung Khác Gì Với U Xơ Tử Cung? Giải Thích Đúng Theo Y Khoa
Nhân xơ tử cung khi mang thai có nguy hiểm không?
Nhân xơ tử cung không phải lúc nào cũng nguy hiểm. Trên thực tế, nhiều mẹ bầu có nhân xơ vẫn trải qua thai kỳ diễn tiến thuận lợi. Mức độ ảnh hưởng của nhân xơ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như kích thước khối u, vị trí trong tử cung, số lượng nhân xơ và sự thay đổi của chúng trong suốt thai kỳ.
1. Trường hợp nhân xơ tử cung không gây nguy hiểm
Trong nhiều trường hợp, nhân xơ tử cung có kích thước nhỏ, nằm trong cơ tử cung và không gây triệu chứng rõ ràng. Những khối nhân xơ này thường không ảnh hưởng đến quá trình làm tổ và sự phát triển của thai nhi. Mẹ bầu vẫn có thể mang thai và sinh nở an toàn nếu được theo dõi thai kỳ đầy đủ và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ.
2. Trường hợp nhân xơ tử cung gây nguy hiểm
Trong một số trường hợp nhất định, nhân xơ tử cung có thể làm tăng nguy cơ biến chứng, nếu khối u có kích thước lớn, phát triển nhanh hoặc nằm ở vị trí bất lợi trong tử cung. Khi đó, nhân xơ không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ bầu mà còn có thể tác động đến sự phát triển và an toàn của thai nhi.
2.1. Ảnh hưởng đến thai nhi
Nhân xơ tử cung có thể tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến sự phát triển và an toàn của thai nhi. Những ảnh hưởng này thường liên quan đến vị trí và kích thước của khối nhân xơ, bao gồm:
- Tăng nguy cơ mất thai: Nhân xơ, đặc biệt là nhân xơ dưới niêm mạc hoặc nằm gần bánh nhau, có thể ảnh hưởng đến quá trình làm tổ và nuôi dưỡng thai nhi.
- Nguy cơ dọa sinh non hoặc chuyển dạ sớm: Nhân xơ lớn có thể kích thích tử cung co bóp sớm, làm tăng nguy cơ chuyển dạ trước thời điểm đủ tháng.
- Vỡ ối sớm (PROM - Premature Rupture of Membranes): Sự chèn ép hoặc thay đổi cấu trúc tử cung do nhân xơ có thể làm tăng nguy cơ vỡ màng ối sớm, dẫn đến vỡ nước ối trước khi chuyển dạ.
- Thai chậm tăng trưởng: Khi nhân xơ chiếm nhiều không gian trong buồng tử cung hoặc ảnh hưởng đến tuần hoàn máu nuôi thai, thai nhi có thể phát triển chậm hơn so với tuổi thai.
- Ngôi thai bất thường: Nhân xơ lớn có thể cản trở thai xoay đầu đúng vị trí, dẫn đến các ngôi thai bất thường như ngôi mông hoặc ngôi ngang.
2.2. Ảnh hưởng đến mẹ bầu
Không chỉ ảnh hưởng đến thai nhi, nhân xơ tử cung còn có thể gây ra một số biến chứng đối với sức khỏe của mẹ bầu, đặc biệt trong giai đoạn chuyển dạ và sau sinh:
- Đau bụng dữ dội do thoái hóa hoặc hoại tử nhân xơ: Khi nguồn cung cấp máu cho nhân xơ bị gián đoạn, khối u có thể bị hoại tử, gây đau nhiều và cần theo dõi y tế sát sao.
- Chuyển dạ khó hoặc chuyển dạ bị tắc nghẽn: Nhân xơ nằm ở đoạn dưới tử cung hoặc gần cổ tử cung có thể cản trở đường ra của thai.
- Xuất huyết trước sinh: Nhân xơ ảnh hưởng đến bánh nhau hoặc làm rối loạn co bóp tử cung có thể làm tăng nguy cơ chảy máu trước khi sinh.
- Xuất huyết sau sinh: Sau khi sinh, tử cung co hồi kém do sự hiện diện của nhân xơ có thể dẫn đến băng huyết sau sinh, là biến chứng nguy hiểm cần được xử trí kịp thời.
Mẹ bầu bị nhân xơ tử cung có thể chuyển dạ khó hoặc chuyển dạ bị tắc nghẽn
Chẩn đoán nhân xơ tử cung khi mang bầu như thế nào?
Chẩn đoán nhân xơ tử cung trong thai kỳ chủ yếu dựa trên thăm khám và các phương tiện chẩn đoán hình ảnh an toàn cho mẹ và thai nhi. Cụ thể gồm:
- Khai thác tiền sử và triệu chứng lâm sàng: Bác sĩ hỏi về tiền sử nhân xơ (nếu có), các biểu hiện như đau bụng, ra máu âm đạo bất thường, cảm giác căng tức bụng hoặc triệu chứng chèn ép.
- Khám lâm sàng: Đánh giá kích thước tử cung, phát hiện các bất thường gợi ý có khối u, kết hợp với triệu chứng của mẹ bầu.
- Siêu âm thai và tử cung: Là phương pháp chẩn đoán chính, giúp xác định vị trí, kích thước, số lượng nhân xơ và mối liên quan giữa nhân xơ với thai nhi, bánh nhau.
- Chẩn đoán phân biệt: Loại trừ các nguyên nhân khác gây đau bụng hoặc ra máu trong thai kỳ như dọa sảy thai, nhau tiền đạo hoặc bất thường bánh nhau.
- Các phương tiện hỗ trợ khác khi cần thiết: MRI có thể được cân nhắc trong một số trường hợp đặc biệt khi siêu âm không cung cấp đủ thông tin, với điều kiện đảm bảo an toàn cho thai nhi.
Phương pháp điều trị nhân xơ tử cung an toàn cho mẹ bầu
Việc điều trị nhân xơ tử cung cần tập trung vào việc theo dõi diễn tiến của khối u và kiểm soát triệu chứng khi cần thiết, nhằm bảo đảm an toàn cho mẹ bầu và thai nhi. Các hướng điều trị chính hiện nay gồm:
1. Theo dõi và quản lý bảo tồn trong suốt thai kỳ
Phần lớn trường hợp nhân xơ tử cung trong thai kỳ không cần can thiệp điều trị đặc hiệu. Bác sĩ sẽ theo dõi định kỳ kích thước, vị trí nhân xơ và sự phát triển của thai nhi thông qua khám thai và siêu âm. Nếu nhân xơ không gây triệu chứng hoặc biến chứng, việc theo dõi bảo tồn được ưu tiên.
2. Điều trị triệu chứng bằng thuốc giảm đau khi cần thiết
Khi nhân xơ tử cung gây đau bụng hoặc khó chịu, điều trị chủ yếu nhằm kiểm soát triệu chứng. Mẹ bầu có thể được kê đơn thuốc giảm đau phù hợp với thai kỳ theo chỉ định của bác sĩ. Việc sử dụng thuốc luôn được cân nhắc thận trọng để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và thai nhi.
Mẹ bầu có thể được kê đơn thuốc giảm đau phù hợp với thai kỳ
3. Can thiệp ngoại khoa trong những trường hợp đặc biệt
Phẫu thuật bóc nhân xơ trong thai kỳ không phải là phương pháp điều trị thường quy. Can thiệp ngoại khoa chỉ được cân nhắc trong những trường hợp rất hiếm, khi nhân xơ gây biến chứng nghiêm trọng, đau dữ dội kéo dài hoặc nghi ngờ hoại tử mà không đáp ứng với điều trị bảo tồn. Việc chỉ định phẫu thuật luôn cần đánh giá kỹ lợi ích và nguy cơ đối với thai nhi.
Khi nào mẹ bầu có nhân xơ tử cung cần đi khám ngay?
Mẹ bầu có nhân xơ cần chủ động đến cơ sở y tế để thăm khám ngay khi gặp một trong các trường hợp sau:
- Đau bụng dưới với cường độ tăng dần hoặc đau kéo dài không giảm khi nghỉ ngơi.
- Đau bụng kèm sốt, mệt mỏi hoặc buồn nôn, là những dấu hiệu có thể liên quan đến biến chứng cần được đánh giá sớm.
- Ra máu âm đạo trong thai kỳ, dù lượng ít hay nhiều, đặc biệt khi kèm đau bụng hoặc tái diễn nhiều lần.
- Xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ sinh non, như đau bụng từng cơn theo nhịp, cảm giác nặng vùng chậu, ra dịch âm đạo nhiều hoặc nghi ngờ vỡ ối sớm.
- Thai máy giảm hoặc có dấu hiệu bất thường, mẹ bầu cảm nhận thai ít cử động hơn so với những ngày trước đó.
- Triệu chứng chèn ép nghiêm trọng, bao gồm tiểu khó, bí tiểu, táo bón nặng kéo dài hoặc đau lưng nhiều ảnh hưởng đến sinh hoạt.
Kết luận
Nhân xơ tử cung khi mang thai là tình trạng không hiếm gặp và trong phần lớn trường hợp có thể được theo dõi an toàn nếu được phát hiện sớm và quản lý đúng cách. Mức độ ảnh hưởng của nhân xơ phụ thuộc vào kích thước, vị trí và diễn biến trong suốt thai kỳ, do đó không phải mẹ bầu nào có nhân xơ cũng đối mặt với nguy cơ biến chứng. Việc khám thai định kỳ, tuân thủ hướng dẫn điều trị và chủ động đi khám khi xuất hiện dấu hiệu bất thường sẽ giúp mẹ bầu có nhân xơ yên tâm hơn và đảm bảo thai kỳ diễn tiến thuận lợi, an toàn cho cả mẹ và thai nhi.
Nếu mẹ bầu đang mang thai và được chẩn đoán nhân xơ tử cung, hoặc có các dấu hiệu nghi ngờ cần được tư vấn và theo dõi chuyên sâu, hãy chủ động thăm khám tại Khoa Sản - Bệnh viện Đại học Phenikaa. Với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm và hệ thống chẩn đoán hình ảnh hiện đại, khoa sẵn sàng đồng hành cùng mẹ bầu trong việc theo dõi, quản lý và điều trị nhân xơ an toàn trong suốt thai kỳ. Mẹ bầu hãy liên hệ hotline 1900 886648 để được tư vấn chi tiết và đặt lịch thăm khám cùng bác sĩ chuyên khoa.
